Taispeántais

Arna choimeád ag Cartlann Chomhairle Contae na Gaillimhe, tá íomhánna ó bhailiúcháin na comhairle féin le feiceáil sa taispeántas seo. Úsáideann sé taifid údarás áitiúil—amhail miontuairiscí Chomhairle Chontae na Gaillimhe agus Comhairlí Ceantair Tuaithe éagsúla—chun dearcthaí agus beartais údaráis áitiúla na Gaillimhe idir 1916 agus 1923 a iniúchadh.

Ag díriú ar an tréimhse i ndiaidh Éirí Amach 1916, cuireann an taispeántas léargas uathúil ar fáil ar an gcaoi ar fhreagair Gaillimh agus a muintir d’imeachtaí náisiúnta de réir mar a tharla siad. Tugann miontuairiscí na comhairle léargas luachmhar ar smaointeoireacht pholaitiúil agus shóisialta ag an am, agus nochtar an chaoi ar léirigh agus ar fhreagair rialachas áitiúil don chomhthéacs stairiúil níos leithne.

Mar chuid d’imeachtaí comórtha 1916 Chontae na Gaillimhe, thaispeáin Cartlanna Chomhairle Chontae na Gaillimhe rogha beag ábhar a bhain le hÉirí Amach na Cásca 1916. Bhí míreanna a bhain leis na himeachtaí, nó le daoine a raibh baint acu leo, le feiceáil sa taispeántas, a thug léargas ar na bailiúcháin éagsúla agus spéisiúla atá sna Cartlanna.

In 2019, rinneamar ceiliúradh ar chomóradh 120 bliain ó reáchtáladh toghcháin áitiúla na hÉireann den chéad uair, a reáchtáladh i mí Aibreáin 1899. Bunaíodh Comhairlí Contae agus athchóiríodh Comhairlí Cathrach leis an Acht Rialtais Áitiúil de 1898, a thug an ceart vótála do go leor daoine, mná san áireamh, den chéad uair. Thug sé seo deis do dhaoine tuairim a bheith acu sa rialtas áitiúil agus tionchar a imirt ar fhorbairt a bpobal agus na tíre.

Díríonn an taispeántas beag ar líne seo ar an gcéad chruinniú de chuid Chomhairle Chontae na Gaillimhe, a tionóladh an 22 Aibreán 1899.

Sa bhliain 2018, thug Cartlann Chomhairle Chontae na Gaillimhe cuireadh d’ealaíontóirí áitiúla comhoibriú agus ceiliúradh a dhéanamh ar ár gcartlann agus ar ár gcruthaitheacht araon. B'aidhm leis an tionscnamh sin féiniúlacht chultúrtha a chur chun cinn agus aird a tharraingt ar ár mbailiúcháin chartlainne. Roghnaigh an Cartlannaí taifid chartlainne éagsúla chun inspioráid a thabhairt do na healaíontóirí. 

Iarradh ar na healaíontóirí - Joan Finnegan, Kathleen Furey, Selma Makela, Lisa-Maire Manthey, Gala Tomasso agus Carmel Tynan - an t-ábhar roghnaithe a iniúchadh agus a athléirmhíniú go cruthaitheach. B'aidhm leo beocht a chur sna cartlanna, an t-am atá thart agus an lá atá inniu ann a nascadh trína saothar ealaíne nuálach.

Seoladh taispeántas dá gcuid oibre i Leabharlann Thuama i mí Dheireadh Fómhair 2018, agus catalóg ag gabháil leis.  Gabhann an doiciméadú físe den tionscadal bunbhrí Síol á Chur: Ó Chartlann go hEalaín.

Áirítear ann íomhánna den ábhar cartlainne agus léargais ó na healaíontóirí faoina gcur chuige agus faoina bpróiseas.

Mhaoinigh Éire Ildánach agus Straitéis Chultúrtha agus Chruthaitheachta Chomhairle Chontae na Gaillimhe, 2018-2022, an tionscadal seo.

Ba chuid den fheachtas 2017, Explore Your Archive an taispeántas beag seo, a dhíríonn ar fhógraí poiblí Cé agus Calafoirt (GC/CSO/2/1) agus a gcaomhnú.

Is ardán de chuid Chumann na gCartlann agus na dTaifead (ARA) é Explore Your Archive chun gach duine a spreagadh chun cuairt a thabhairt ar chartlanna sa Ríocht Aontaithe agus in Éirinn, iad a úsáid, a cheiliúradh agus inspioráid a fháil uathu.

Maidir leis an Taispeántas
Cuireann an taispeántas seo ó 2012 taifid ó Chomhairle Chontae na Gaillimhe i láthair, a dhéanann ceiliúradh ar a stair agus ar a bhfuil bainte amach aici. Tugann sé léargas ar obair agus freagrachtaí leathana na comhairle agus leagann sé béim ar thábhacht a cartlann agus a gcumas taighde.

Léiríonn na doiciméid atá ar taispeáint an éagsúlacht ábhar atá sna cartlanna agus na hathruithe i ndearcthaí polaitiúla le linn an chéad dá scór bliain tar éis bhunú na comhairle. Déanann na painéil iniúchadh ar sheirbhísí traidisiúnta na n-údarás áitiúil amhail tithíocht, uisce agus séarachas, agus bonneagar lena n-áirítear céanna agus droichid. Díríonn painéil eile ar shean-cheanncheathrú na comhairle ag Cnoc na Radharc, Príosún na Gaillimhe, agus a céad chathaoirleach, an Coirnéal. John P. Nolan.

Forbhreathnú ar Phainéil Taispeántais

• Painéil 1–4: Cruinniú tionscnaimh Chomhairle Chontae na Gaillimhe i mí Aibreáin 1899 agus athruithe ar an dearcadh polaitíochta suas go dtí bhlianta tosaigh na 1940idí.
• Painéil 5–10: Otharlann an Chontae (1812), Áras an Chontae, Príosún na Gaillimhe, bonneagar agus soláthar tithíochta.
• Painéil 11–15: Seirbhísí tithíochta, uisce agus séarachais, chomh maith le próifílí Samuel Maguire (an chéad leabharlannaí contae) agus an Coirnéal. John P. Nolan (an chéad chathaoirleach).